تبلیغات
طب اسلامی - تاریخچه‌ی طب سنتی در ایران
گسترش طب اسلامی در جوامع

:درباره وبلاگ

:آرشیو

:طبقه بندی

:پیوندها

:پیوندهای روزانه

:نویسندگان

:آخرین پستها

:نظرسنجی

آماروبلاگ

free counters
شنبه 2 مرداد 1389-11:04 ق.ظ




در معرّفی تاریخچة بزرگان و آثار طبّ سنّتی ایران زمین می‌توان از نام ایلاقی (شرف الزّمان) كه از شاگردان مشهور بوعلی سینا در طبّ بود، نام برد. كتب «طبّ ایلاقی»، «فصول ایلاقی» و «فصول ایلاقیّه» یا «ایلاقیّـة الفصول» در كتابخانه‌ها و فهرست‌ها دیده می‌شود و مورد اعتبار بوده است.
فارس: عصر تحوّل طبّ اسلامی ایران از زمانی شروع می‌شود كه كتاب «ذخیرة خوارزمشاهی» توسط سیّد اسماعیل جرجانی (متوفی سال 531 ق.) تألیف می‌شود. این دانشمند جنبش عظیمی در نشر متون پزشكی در تمدّن اسلامی آن زمان ایجاد كرد و كتاب خود را به زبان فارسی به رشتة تحریر درآورد.




طبّ در تمام ادوار تاریخ زندگی بشر، با او همراه بوده است. همچنان‌كه درد و رنج جزیی از زندگی بشر است، پس او همواره به دنبال راه علاج گشته و می‌گردد. در ایران، یونان، روم، آشور، كلده، مصر و تمامی جهان متمدّن قدیم، مردم از طبّ اطّلاعاتی داشتند و كسانی كه طبابت می‌كردند، گاهی به صورت موبدان خدمت می‌كردند و این بقراط حكیم بود كه توانست طبّ را از این شكل خرافاتی و معبدی بیرون آورد. او ثابت كرد كه مرگ و زندگی طبق قوانین منظّم جهان رخ می‌دهد. او مسائل اجتماعی و وجدانی خاصّی نیز برای طبیب معیّن نموده است كه گواه آن «سوگندنامة بقراط» است.

در كشور ما طبّ و طبابت ادوار مختلفی دارد كه مهم ترین آنها عبارتند از: 1. دوران هخامنشی، 2. دوران ساسانی، 3. دوران اسلامی.

1. دوران هخامنشی
این دوره یكی از ادوار درخشنده و پرثمر طبّ ایران است و در 2500 سال پیش، این علم دارای منزلت خاصّی بوده است زیرا در كتب مذهبی زرتشت نیز به خصوص از بهداشت، بسیار سخن گفته شده است. بنابراین از این دوران پزشكان طبقه بندی شده‌اند كه مهم‌ترین آنها طبیب (پزشك)، جرّاح (كاردْ پزشك)، منتر پزشك و گیاه پزشك یا پسیانز هستند كه در «اوستا» می‌توان به یادداشت‌هایی در این مورد دست یافت.

2. دوران ساسانیان
انتقال اصل و مایة طبّ، از دوران هخامنشی به دوران ساسانی بود، امّا بر اثر اختلافات مذهبی كه در امپراتوری روم شرقی بین امپراتوران با دانشمندان و پزشكان پیدا شد، دوران جدیدی در تاریخ طبّ ایران و در نتیجه در طبّ اسلامی پدیدار شد. ایران از همسایگان كشورهای روم شرقی بود، بنابراین دانشمندان و پزشكان عالی رتبه از مرز‌ها به ایران مهاجرت كردند و به تعلیم این دانش اشتغال ورزیدند و به این ترتیب بیمارستان و «مدرسة جندی شاپور» تأسیس شد. در دوران انوشیروان انقلاب بزرگی در علم طبّ ایران و جهان به وقوع پیوست كه همانا تأسیس «اوّلین كنگرة پزشكی» برای مناظره و مباحثة پزشكان در مورد فلسفه و طبّ بوده است.

3. دوران اسلامی
واگذاری تمام میراث ساسانیان علاوه بر میراث بزرگ یونانیان به مسلمانان، پس از غلبة اعراب بر ایران و انقراض سلسلة ساسانیان و اشاعة زبان عربی بود. مثلاً در دوران عبّاسیان مركز علم پزشكی از «جندی شاپور» به «بغداد» انتقال یافت به این ترتیب كم كم بغداد مركز علم و دانش پزشكی شد و جندی شاپور از رونق افتاد. خلاصه آنكه به بركت تعالیم اسلامی، مسلمانان به خدمات بزرگی در علم طبّ، ترجمه و تألیف متون پزشكی توفیق یافتند.در دوران اسلامی به خصوص در باب ترجمه، در اثر تشویق‌های افراد درجه اوّل اجتماع، باب جدیدی بر مترجمان باز شد و آثار زیادی به صورت كتاب‌های طبّی، علمی، فلسفی، تاریخی و غیره از زبان یونانی به عربی ترجمه شد.

گروهی از مترجمان نیز در غرب كشورهای مسلمان یعنی مراكش، الجزایر، اسپانیا، تونس و... به ادامة این خدمت اشتغال داشته اند.گروه بزرگی از مؤلّفان بودند كه پس از مطالعة كامل ترجمة كتاب‌های یونانی، خود توانسته‌اند كتاب‌هایی را نوشته و حتّی به صورت نظم درآورند و از خادمان جهان پزشكی هستند. ولی پزشكان مشرق زمین قدم‌های بزرگ‌تری در راه پیشبرد علم طبّ برداشته‌اند. بیشترین سهم در طبّ اسلامی متعلّق به ایرانیان است. از بهترین شاگردان بقراط و جالینوس می‌توان از پزشكان مسلمان نام برد كه با حفظ اخلاق پزشكی و سایر صفات نیك، بعدها كتب اساتید را خود نقد و بررسی كردند.

آنها عقل سلیم و تجربه را سرچشمة تحقیقات خود قرار دادند و بدین ترتیب استادان بزرگ و بی نظیری در آسمان علم و دانش چونان ستاره‌هایی پرفروغ درخشیدند. مانند:

محمّد بن زكریای رازی كه یكصد و چند جلد كتاب و رساله در طبّ مانند «حاوی» و «المنصوری» و «مرشد» و «آبله و سرخك» تألیف نمود. شیخ ابوعلی سینا صاحب و مؤلّف كتاب «قانون» و «نبض» و امثال آنها؛ اسماعیل جرجانی صاحب كتاب «ذخیرة خوارزمشاهی»، «یادگار» و «اغراض»؛ ابن رشد قرطبی صاحب كتاب «كلّیات»، «سموم» و «شرح بر قانون»؛ علیّ بن عبّاس مجوسی ارجانی مؤلّف كتاب «كامل الصّناعه الطبّیه الملكی»؛ ابوالقاسم بن خلف الزهراوی مؤلّف كتاب «التصریف».

طیّ قرون سوم، چهارم، پنجم و ششم هجری قمری پزشكان ایرانی توانستند برگ‌های زرّینی بر تاریخچة طبّ جهان اضافه كنند و تحوّلات و انقلاب‌های بزرگی را در طبّ ایجاد نمایند. از جمله محمّد زكریای رازی، عبّاس مجوسی اهوازی، شیخ الرّئیس ابوعلی سینا و اسماعیل جرجانی.

اگر بخواهیم مروری بر دستاوردهای تلاش‌های بی شائبة دانشمندان ایرانی و ثمرات آن در جهان پزشكی داشته باشیم، می‌توانیم بگوییم:

1. بیرون آوردن علم طبّ از صورت نظری و متحوّل ساختن این علم با ایجاد بستر مناسب برای عرضة طبّ عملی، گامی بسیار مثبت در راه توسعه و پیشبرد این دانش بوده است؛

2. ایجاد نظم و ترتیب در دانش طبّ پراكنده و بی سر و سامان یونانی و افزودن اطّلاعاتی جدید در زمینة پزشكی و تكمیل اطّلاعات قبلی آن؛

3. با نظر بر وظایف و طبایع شرح داده شده برای اعضای بدن، تأثیر دارو و درمان را با توجّه به طبیعت داروها و شرایط اقلیمی بیماران وارد علم پزشكی ساخته‌اند و توانستند تا قرن شانزدهم، هفدهم و نیمه‌های قرن هجدهم در علم پزشكی اروپا، تأثیرات حیرت انگیزی به جا بگذارند. حتّی عدة زیادی از پزشكان اروپایی (آلمان و اتریش) تحت تأثیر افكار و تحقیقات پزشكان اسلامی قرار گرفتند و آنان را آرابیست (Arabistes) می‌نامیدند كه تا اوایل قرن هفدهم میلادی در اروپا از حامیان زیادی برخوردار بودند و افكارشان مورد توجّه بوده است.

كار آنها تحقیق و بررسی عینی روی نتایج به دست آمده از پژوهش‌های پزشكان اسلامی و بسط و ترویج افكار آنها بوده است كه گروه بزرگی از پزشكان را تشكیل می‌داده اند. خود این پزشكان گروه‌های فكری و مكتب‌های علمی در اروپا ایجاد كردند كه از آن شمار می‌توان مكتب سالرن و پادوا در «ایتالیا» را نام برد كه تحت تأثیر و نفوذ مستقیم دانشمندان علم طبّ اسلامی بوده اند. ترجمه‌هایی از آثار دانشمندان اسلامی نیز نشان دهندة نفوذ همه جانبة آثار آنها بر نام آوران عرصة علم طبّ در دیار فرنگ است. برای مثال می‌توان از ترجمة كتاب «آبله و سرخك» رازی كه به زبان لاتین ترجمه شده و همچنین ترجمة «قانون» ابوعلی سینا یاد كرد كه هر یك حدود چهل تا پنجاه بار به زبان‌های زندة دنیا تجدید چاپ شده است.

علاوه بر آن ژراد دو كرمن فرانسوی از معروف‌ترین كسانی است كه به ترجمة «قانون» شیخ و «حاوی» و «منصوری» زكریای رازی و كتاب «تصریف» ابوالقاسم پرداخته است و از كسانی كه اطّلاعات طبّ اسلامی ایران را به اروپا برده‌اند و همچون گنجینه‌ای از آن مراقبت كرده‌اند، می‌توان از ژرد برد وریاك و آشوك ریموند نام برد.

* عصر تحوّل طبّ اسلامی ایران

این مهم از زمانی شروع می‌شود كه كتاب «ذخیرة خوارزمشاهی» توسط سیّد اسماعیل جرجانی (متوفی سال 531 ق.) تألیف می‌شود. این دانشمند والامقام ایرانی جنبش عظیمی در نشر متون پزشكی در تمدّن اسلامی آن زمان ایجاد كرد و كتاب خود را به زبان فارسی به رشتة تحریر درآورد.

كتاب «ذخیرة خوارزمشاهی» مشتمل بر ده جلد كتاب كوچك‌تر است، بدین شرح:

كتاب اوّل: در شناختن حدّ و حدود طبّ، هدف آن وگنجینة بدن انسان از مواد، خلط‌ها، مزاج‌ها، طبیعت بدن‌ها، عادت‌ها و شرح هر یك از اعضای بدن؛

كتاب دوم: در تشخیص بیماری از حالت‌های بدن انسان و انواع و درجه‌بندی بیماری‌ها و دلایل بروز آن و تشخیص و شناسایی نبض بیمار، تفسیر و شناسایی حال بیمار مبتنی بر موارد زائدی كه از تن بیرون یا خارج می‌شود، مانند عرق و ادرار؛

كتاب سوم: در حفظ تندرستی و چگونگی انجام این امر و شناخت نوشیدنی‌ها، خوراكی‌ها، میزان و چگونگی خواب و بیداری، حركت، سكون و بازشناسی انواع رایحه‌ها و عطردرمانی (Aromatherapy)، تدابیر و راه‌های به كارگیری روغن‌ها، مصرف مسْهِل و ملیّن و موادّ تهوّع‌آور، چگونگی انجام فصد و حجامت، فواید شادی و مضرّات غم و مسائل فرهنگی روانشناسی كه بسیار زیبا و دلنشین بیان شده است، تشخیص نشانه‌های بیماری و پرورش بچّه‌ها و نگهداری از پیران و مسافران از جمله مطالب بسیار شیوا، دقیق و مهمّی است كه از آن سخن به میان آمده است.

كتاب چهارم: در تشخیص مرض و بیماری و راه‌های آن، كه بسیار ظریف و مدبّرانه بیان شده است؛

كتاب پنجم: علل و علامت و عوارض تب و چگونگی معالجة آن؛

كتاب ششم: در معالجة بیماری‌ها از فرق سر تا نوك پا؛

كتاب هفتم: در معالجة ورم‌ها، آماس‌ها، زخم‌ها و چگونگی شكافتن و داغ كردن آنها (جرّاحی) و معالجه كردن عضوی كه سیاه شده و می‌میرد، چگونگی معالجة شكستگی و ضرب خوردگی؛

كتاب هشتم: در زمینة راه‌های حفظ بهداشت و آراستگی ظاهری؛

كتاب نهم: در زمینة چگونگی كاركرد و استفاده از زهرها و پادزهرهای مهم در پزشكی؛

كتاب دهم: در تعب‌هایی كه به شكل‌های گوناگون پدیدار می‌گردند.

بد نیست بدانیم كه سه كتاب دیگر خوارزمشاهی نیز به زبان فارسی نوشته شده است كه عبارتند از: «یادگار»، «اغراض الطّبیه و مباحث العلائیه» و «خف علایی» یا «خفی علایی».

از جمله كتاب‌هایی كه در چنین دورانی تألیف شد، می‌توان از كتاب «قانون» شیخ كه شامل پنج كتاب بدین ترتیب است، نام برد:

1. كلّیات كه شامل چهار فن و چهار شیوه است؛
2. ادویة مفرده (داروهایی گیاهی)؛
3. بیماری‌های اعضای بدن از سر تا نوك پا كه شامل بیست و دو تكنیك است؛
4. بیماری‌های تخصّصی كه به عضو خاصّی اختصاص ندارد؛
5. داروهای گیاهی مركّب كه در بردارندة مقالات است.

یكی از مؤلّفان بزرگ كتاب‌های طبّی در تمدّن اسلامی، سیّد اسماعیل طبیب بوده است. از دوران حملة مغول و خسارات فراوان وارده بر ایران زمین تا دوران قاجار هیچ كتاب و رسالة پزشكی دیگری نوشته نشده است. عنوان‌های سایر كتب كه در این عصر تألیف شده‌اند، عبارتند از:

كتاب «تحفة حكیم مؤمن» اثر محمّد مؤمن بن میرزا محمّد زمان تنكابنی، كتاب «مالا یسمع الطّبیب» تألیف یوسف بن اسماعیل خویی شافعی معروف به ابن الكبیر، «جامع المفردات الأدویه و الأغذیه» تألیف ابن ابیطار (ضیاءالدّین عبدالله بن احمد مالقی اندلسی) از مسلمانان اهل اسپانیا، «تذكرة شیخ داوود انطاكی» نوشتة شیخ داوود بن انطاكی ملقّب به بینا، كتاب «حاوی» رازی و اختیار «شرح جالینوس بر بقراط»، «قرا با دین موجز», حواشی بر قانون ابن‌سینا، «رساله در فصد»، كتاب «معالجات بقراطی»، «حاوی كبیر و صغیر: كتاب حاوی به زبان ساده» تألیف محمّد بن زكریای رازی، این كتاب همچنین به زبان لاتین «Continent» نیز ترجمه شده است و كتاب «كوناش فاخره»: از نوشته‌های محمّد بن زكریای رازی.

در ادامة معرّفی تاریخچة بزرگان و آثار طبّ سنّتی ایران زمین می‌توان از نام ایلاقی (شرف الزّمان) كه از شاگردان مشهور بوعلی سینا در طبّ بود، نام برد. كتب «طبّ ایلاقی»، «فصول ایلاقی» و «فصول ایلاقیّه» یا «ایلاقیّـة الفصول» در كتابخانه‌ها و فهرست‌ها دیده می‌شود و مورد اعتبار بوده است.

كتاب «كوناش فاخره» از نوشته‌های محمّد بن زكریای رازی بوده است كه در زمان خود برای طالبان علم طبّ و دانشجویان این رشته دارای ارزشی فراوان بوده است.

نام دیگری كه در دوران خلفای عبّاسی بر سر زبان‌ها بوده، «یوسف ساهر» معروف به «یوسف القس» است. وی به علّت داشتن نوعی بیماری به «یوسف ساهر بیدار» مشهور گشته است. نوشته‌های او شامل دو فصل مجزّا می‌شود: قسمت اوّل: بیست باب (فصل) در مورد اعضا و جوارح بدن انسان و قسمت دوم: حدود 6 فصل كه در مورد وظایف اعضای بدن به صورت نامرتب توضیح می‌دهد.

در تاریخ طبّ همچنین به كلمه ای برمی خوریم كه به معنای خاندان پزشكی است كه در پیشبرد اهداف دانشگاه جندی شاپور سهم بسزایی داشته‌اند كه به آنها «بختشیوع» می‌گفتند.

یكی از مورّخان بزرگ اروپایی در مورد خاندان پزشكی «بختشیوع» چنین می‌نویسد:
1. بختشیوع اوّل (بنیانگذار)؛
2. جرجیس طبیب (761 م.)؛
3. بختشیوع دوم (801 م.)؛
4. جبرائیل (828 م.)؛
5. جرجیس دوم؛
6. بختشیوع سوم (870 م.)؛
7. عبیدالله؛
8. یحیی یا یوحنّا؛
9. جبرائیل (1006 م.)؛
10. بختشیوع چهارم (945 م.).

جالینوس حكیم از پزشكان بزرگ و بی نظیر یونان است كه دنباله رو تحقیقات بقراط است و علم طبّ بسیار مدیون اوست. نوشته‌های او اغلب به زبان عربی ترجمه شده و مدّت‌ها به جهان پزشكی جسم و ذهن خدمت كرده است. در این زمان حكّام هندی و یونانی از خود آثار بسیار ارزشمندی به جای گذاشته‌اند، كه در جای خود از آن یاد خواهد شد. در این دوران می‌توان از آثاری چون: «كتاب النّبض الكبیر» ، «ستّـ[ عشر»، «كتاب النّفس» و «كتاب حیلـة البرء»... می‌توان نام برد كه هر یك از این كتب از طرف دانش پژوهان طبّ مورد استقبال و توجّه شایانی قرار گرفت و سال‌های سال منبع اطّلاعاتی برای این گروه بوده است.

كتاب دیگری كه در این زمینه مورد بررسی و توجّه قرار گرفته، كتاب «كامل الصّناعه» تألیف ابوالحسن مجوسی اهوازی است كه از پزشكان بزرگ و نامی مسلمان و حاذق و دانشمند بوده است.

وی در ساختن مراكز درمانی معروف در زمان عضدالدّوله دیلمی خدماتی انجام داده است و كتاب او «كامل الصّناعـة» مبتنی بر دو بخش مهم و عمده است: قسمت تئوری و قسمت پراكتیكال (عملی) كه دارای فصل‌ها و مقالات و بخش‌های كوچك‌تر است. قابل ذكر است كه این كتاب در حدود سال 1500م. ترجمه و در حدود سال 1525م. در «فرانسه» چاپ شد و بسیار مورد استفادة پزشكان در دانشكده‌های پزشكی آن زمان قرار گرفت. این كتاب در ایتالیا و فرانسه ترجمه شده است.

جالب توجّه است كه یك دورة كامل جرّاحی كه از زمان یونانیان شروع شده، در این كتاب به رشتة تحریر درآمده و بسیار مورد استفادة جرّاحان اروپا قرار گرفته است.

منابع و مراجع غنی در این مورد، كتب: «اهوازی كیست» و «ملكی چیست»، می‌باشند. همچنین «پندنامة اهوازی» كه در حدود سال 1326 در تهران چاپ شد. كتاب «تحفة حكیم مؤمن» نیز از كتب گرانمایه در زمینة طبّ قدیم كه حدود 300 سال است كه مورد تحقیق پزشكان علوم قدیم قرارگرفته و قرار دارد. این كتاب یكی از پرارزش ترین كتب طبّی در اسلام و ایران است كه در نوع خود كم نظیر، كامل، پویا و مفید است و به كلیّة علاقه‌مندان توصیه می‌شود، در صورت آشنایی با زبان عربی حتماً آن را مورد تحقیق و مطالعه قرار دهند. این كتاب ارزشمند در زمینة درمان بیماری‌ها با داروهای گیاهی با منشأ طبیعی و معدنی، حیوانی و غیره است.




نظرات() 

تاریخ آخرین ویرایش:- -


http://viagrawwithoutdoctor.com/
سه شنبه 8 مرداد 1398 11:56 ب.ظ

You made your point quite well.!
canada rx canadian discount pharmacies in canada drugs for sale in mexico drugstore online canada canada pharmacies account canadianpharmacy canada medication pharmacy aarp recommended canadian online pharmacies canadian cialis canadian online pharmacies legitimate
http://pogabers.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 08:21 ق.ظ

Kudos. I value this!
cialis prices opinioni cialis generico 5 mg cialis coupon printable cialis generico online prezzo cialis a buon mercato buy cialis cheap 10 mg prix de cialis buy name brand cialis on line prix cialis once a da cialis generico en mexico
cialis prezzo di mercato
یکشنبه 2 تیر 1398 04:25 ب.ظ

Lovely information. Regards!
cialis 30 day trial coupon when can i take another cialis cialis daily reviews tadalafil 20 mg cialis alternative cialis purchasing cialis 5 mg buy cialis for bph side effects of cialis wow look it cialis mexico
http://liaridit.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 01:53 ق.ظ

Fantastic stuff, Regards!
prix cialis once a da cialis from canada low dose cialis blood pressure safe site to buy cialis online tadalafil 20mg walgreens price for cialis cialis soft tabs for sale cialis dosage amounts cialis 5mg buy cialis online nz
max cialis dose
شنبه 1 تیر 1398 08:51 ق.ظ

Thanks, Very good information.
acheter cialis meilleur pri cialis 5 mg schweiz cialis therapie cialis 5 mg schweiz cialis generique 5 mg cialis soft tabs for sale effetti del cialis we recommend cheapest cialis cialis daily enter site 20 mg cialis cost
http://prevpokce.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 01:04 ق.ظ

Helpful information. With thanks.
purchasing cialis on the internet female cialis no prescription cialis e hiv can i take cialis and ecstasy cialis therapie cialis uk click now cialis from canada generic cialis levitra cialis for sale south africa cialis online napol
can i buy cialis over the counter
پنجشنبه 30 خرداد 1398 05:16 ق.ظ

Fantastic postings. Thanks.
enter site very cheap cialis cialis in sconto cialis 10 doctissimo price cialis best cialis professional from usa cialis kaufen wo cialis cipla best buy buying cialis on internet click here cialis daily uk cialis online holland
Buy generic cialis
چهارشنبه 29 خرداد 1398 01:54 ب.ظ

You actually said this really well!
cialis prices cialis mit grapefruitsaft we like it cialis soft gel tadalafil 20mg cialis ahumada recommended site cialis kanada side effects of cialis dose size of cialis cialis rezeptfrei buy brand cialis cheap
http://crimbetmay.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 09:28 ب.ظ

This is nicely put! .
cialis y deporte prix de cialis acquisto online cialis cialis rezeptfrei free cialis non 5 mg cialis generici the best site cialis tablets safe site to buy cialis online bulk cialis cialis ahumada
Cialis canada
دوشنبه 27 خرداد 1398 11:30 ب.ظ

Thank you! I value this!
import cialis cialis generic cialis price thailand cialis kaufen bankberweisung generic cialis at the pharmacy cialis patentablauf in deutschland venta cialis en espaa cialis name brand cheap we use it 50 mg cialis dose click now buy cialis brand
http://tidelte.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 08:18 ق.ظ

Wow loads of superb tips.
when will generic cialis be available cialis 20mg preis cf sialis look here cialis order on line usa cialis online cialis side effects dangers warnings for cialis ou trouver cialis sur le net cialis for daily use best generic drugs cialis
Cialis online
یکشنبه 26 خرداد 1398 06:58 ب.ظ

Cheers. Good stuff.
cialis dosage acheter cialis meilleur pri click now cialis from canada side effects of cialis cialis cost cialis 5 mg purchase once a day cialis cialis tadalafil online cialis 5 effetti collaterali cialis 100mg suppliers
http://brutoxor.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 12:17 ق.ظ

You actually reported this superbly!
cialis kaufen cialis billig prix de cialis cialis cost fast cialis online trusted tabled cialis softabs cialis 05 cialis 5mg prix cialis usa cost click now cialis from canada
tadalafil 20 mg
جمعه 24 خرداد 1398 10:03 ق.ظ

Point nicely taken!!
cialis for bph generic cialis at the pharmacy venta cialis en espaa try it no rx cialis cialis without a doctor's prescription low dose cialis blood pressure cialis purchasing cialis 5 mg schweiz cialis patentablauf in deutschland generic cialis 20mg uk
generic cialis levitra
پنجشنبه 23 خرداد 1398 07:31 ب.ظ

Valuable info. With thanks!
enter site 20 mg cialis cost cipla cialis online cialis therapie purchasing cialis on the internet cialis coupons low cost cialis 20mg cialis mit grapefruitsaft cialis cipla best buy cialis super kamagra cialis 05
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 10:27 ق.ظ

Good info. Regards.
cialis price thailand can i take cialis and ecstasy 5 mg cialis coupon printable cialis 20 mg cut in half cialis 5 mg para diabeticos enter site very cheap cialis how do cialis pills work online cialis cialis generic recommended site cialis kanada
cialisvie.com
یکشنبه 19 خرداد 1398 04:41 ق.ظ

Many thanks! Ample tips.

buy cialis preis cialis 20mg schweiz cialis kaufen bankberweisung cialis generika the best site cialis tablets cialis in sconto tadalafil 10 mg venta cialis en espaa click here take cialis cialis with 2 days delivery
cialisvie.com
جمعه 17 خرداد 1398 11:20 ب.ظ

You said it terrifically!
cialis generico milano cialis bula brand cialis nl cialis generisches kanada cialis sicuro in linea cialis daily dose generic fast cialis online cialis super kamagra we like it cialis price generic cialis pill online
https://www.hsq.de/index.php/impressum
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 08:54 ق.ظ
スーパーコピー時計ブランド偽物N級品最
https://wcpastl.com/event/
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 08:51 ق.ظ
ブランド時計コピー、ウブロコピー時計、エルメスコピー、ルイヴィトン財布 コピー、世界一流スーパーコピーを
http://a2ethics.org/about
سه شنبه 3 اردیبهشت 1398 06:30 ب.ظ
高品質スーパーコピーブランドなら当店で!迅速、安心のブランド激安店などブランドコピー品買取や ブランドバッグ
http://www.smolensk-filarmonia.ru
جمعه 30 فروردین 1398 09:41 ق.ظ
ルイヴィトン バッグスーパーコピー ,エピバッグ モノグラム,スーパーコピー財最を販売しております布業界最高級品質
http://canadianpharmacyonl.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 08:58 ب.ظ

You expressed that exceptionally well.
canadian prescriptions online serc 24 mg drugstore online canada best canadian mail order pharmacies viagra canadiense canadian pharmacy viagra canada drugs online canada medication cost rx from canada canadian pharmacy meds pharmacy canada 24
http://www.ostroga.opole.pl
شنبه 17 فروردین 1398 07:10 ب.ظ
ブランド マフラー スーパーコピー
Cialis online
جمعه 16 آذر 1397 03:06 ق.ظ

Nicely put, Thanks a lot!
enter site 20 mg cialis cost acquistare cialis internet cialis great britain cialis 5 mg scheda tecnica cialis name brand cheap cialis generico interactions for cialis cuanto cuesta cialis yaho buy brand cialis cheap cialis y deporte
buy cialis online no prescription
پنجشنبه 15 آذر 1397 07:43 ق.ظ

Cheers, Loads of posts.

only now cialis for sale in us cialis 20 mg effectiveness cialis prices in england cialis uk 5 mg cialis coupon printable cialis generico cialis billig how to purchase cialis on line cialis for bph i recommend cialis generico
buy cialis with no prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 12:43 ب.ظ

Thank you! Quite a lot of data.

safe site to buy cialis online cialis kaufen cialis kaufen canadian drugs generic cialis buy online cialis 5mg generic cialis with dapoxetine cialis kaufen bankberweisung costo in farmacia cialis viagra or cialis cialis therapie
buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 01:13 ق.ظ

Nicely put, Many thanks!
generic cialis 20mg tablets rezeptfrei cialis apotheke cialis daily new zealand cialis in sconto buy cialis online legal we like it safe cheap cialis online cialis bulk cialis purchase once a day cialis buy cialis cheap 10 mg
Buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 02:18 ب.ظ

Whoa tons of great knowledge!
buy online cialis 5mg viagra or cialis cialis per paypa american pharmacy cialis overnight cialis tadalafil dose size of cialis cialis 5 mg scheda tecnica when will generic cialis be available can i take cialis and ecstasy low dose cialis blood pressure
Buy cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 02:51 ق.ظ

Nicely put. Thanks a lot!
cialis coupons cialis generico in farmacia weblink price cialis generic cialis pill online cialis prices in england brand cialis generic price cialis best prices for cialis 50mg tadalafilo the best site cialis tablets
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




نمایش نظرات 1 تا 30